Müslümanların (Post)Modern Çağdaki Fikri ve Manevi Krizleri: Hoca Ahmed Yesevi’nin Mana İklimine Göre Bir Değerlendirme - Selami Erdoğan (Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi)
Bu çalışmada, Hoca Ahmed Yesevi’nin mana dünyasını okumada görülen hatalar ve bu hatalara sebep olan anlayışlar incelenecektir. Yesevi’nin itikadi ve ameli mevzulardaki duruşunu okumayla ilgili olan bu hatalar, çağımızdaki fikri sürçmeleri göstermesi bakımından ele alınmıştır. Günümüz İslam toplumunda, ilmi bağlamından koparılmış ve münferit gözlemlere dayanan tasavvuf anlayışı, sadece avamın “bireysel din” anlayışlarında değil akademik çalışmalarda da yaygın olduğunu düşündüğümüzde, çalışmamızda ulaşacağımız cevapların, söz konusu hatalı tasavvuf telakkilerinin kaynağını da göstermesini bakımından önem arz eder. Zira Horasan ve Anadolu’daki Türklerin Müslümanlaşmasında Hoca Ahmet Yesevi’nin tesiri, bu kaynakların analizi bakımından merkezi bir konumdadır. Yesevi’nin yaşantısında ve Hikmetlerinde ortaya koyduğu tasavvuf anlayışı, günümüzdeki hataların o dönemde bulunup bulunmadığını gösterir. Hikmetlerdeki mananın İslam Düşüncesinin evrensel sabiteleri ile buluşup buluşmaması Türklerin İslamlaşmaları sürecini de doğru anlamamıza vesile olur. Meselenin söz konusu köklerinden itibaren ele alınması, günümüz de görülen post-modern yorumlara yönelik analizlerimizin sınırını belirler. Dolayısıyla günümüzde görülen fikri kaos, kaynakları bakımından ele alınmıştır.