Miejsce odnowy wsi w systemie polityk rozwojowych i programów wsparcia obszarów wiejskich w Polsce - Łukasz Sykała (Wieś i Rolnictwo)
W 2022 r. minęło 25 lat od uruchomienia w województwie opolskim programu odnowy wsi, a tym samym zainicjowania w Polsce tego animowanego przez lokalną społeczność procesu rozwoju obszarów wiejskich. Inspiracją dla opolskiego programu odnowy wsi z 1997 r. stały się pozytywne doświadczenia odnowy wsi w Niemczech i Austrii. W swej początkowej fazie odnowa wsi w Polsce była procesem całkowicie oddolnym i o ograniczonym zasięgu terytorialnym. Jej szerokie upowszechnienie w skali całego kraju nastąpiło wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej (2004) oraz związaną z nim dostępnością funduszy unijnych na rozwój obszarów wiejskich. W kontekście ćwierćwiecza funkcjonowania i rozwoju tej idei w Polsce w artykule podjęto refleksję nad obecnym miejscem odnowy wsi w krajowych i regionalnych politykach rozwojowych i programach wsparcia obszarów wiejskich. Zagadnienie to rozpatrywano przez pryzmat zakorzenienia odnowy wsi w modelach wsparcia obszarów wiejskich, rozwoju wojewódzkich programów odnowy wsi, a także jej umocowania w strategiach krajowych i regionalnych oraz relacji z działaniami programów finansowanych z funduszy europejskich. Wnioskowanie oparto na kwerendzie i analizie treści krajowej literatury przedmiotu dotyczącej odnowy wsi oraz dokumentów strategicznych szczebla centralnego i regionalnego. W odniesieniu do uzyskanych wyników odnowa wsi w Polsce – mimo zaangażowania środowisk wiejskich i zainteresowania naukowców oraz nowoczesnej podbudowy teoretycznej – ciągle zajmuje niedostateczne miejsce w systemie polityk rozwoju. Jest słabo umocowana w aktualnych strategiach krajowych i regionalnych oraz w znacznym stopniu została przyćmiona działaniami dotowanymi ze środków unijnych, co nie pozostało bez wpływu na obecny zasięg wojewódzkich programów odnowy wsi. Pozycja tej idei w politykach rozwojowych odzwierciedla szerszy problem – niedostatecznego uwzględnienia w nich priorytetów wiejskich i postrzegania obszarów wiejskich głównie przez pryzmat peryferyjności i marginalizacji.