Ocena zaawansowania procesu miażdżycowego za pomocą badania ultrasonograficznego tętnic szyjnych wspólnych i ramiennych u dzieci z niedoborem hormonu wzrostu przed wdrożeniem leczenia substytucyjnego - Joanna Tołwińska; Artur Bossowski; Jolanta Szczepańska-Kostro; Barbara Głowińska; Mirosława Urban (Pediatric Endocrinology, Diabetes and Metabolism)
Wprowadzenie: Wobec udowodnionego faktu rozwoju miażdżycy tętnic od wczesnego dzieciństwa, poszukuje się metod badawczych, które w sposób możliwie nieinwazyjny posłużyłyby wyjaśnieniu mechanizmów patogenetycznych i rzuciłyby więcej światła na procesy zachodzące w tętnicach u dzieci i młodzieży, szczególnie w grupie obarczonej czynnikami ryzyka przyspieszonego rozwoju procesu miażdżycowego, do których należy niedobór hormonu wzrostu (GH). Bezsporny jest udział dysfunkcji śródbłonka naczyniowego we wczesnych etapach aterogenezy. Ultrasonografia o wysokiej rozdzielczości jest metodą pozwalającą oceniać strukturę tętnic, a z racji dużej dostępności pole do badań mogą stanowić tętnice szyjne i ra-mienne. Cel pracy: Ocena za pomocą ultrasonografu o wysokiej rozdzielczości, wybranych parametrów wskazujących na zaburzenie funkcji śródbłonka tętnic ramiennych u dzieci ze stwierdzonym niedoborem hormonu wzrostu przed włączeniem leczenia substytucyjnego oraz pomiary grubości warstwy środkowej i wewnętrznej w tętnicach szyjnych wspólnych u tych pacjentów. Materiał i metody: Grupę badaną stanowiło 24 dzieci (19 chłopców, 5 dziewczynek) w średnim wieku 12,5 roku (8-16 lat) ze stwierdzonym niedoborem hormonu wzrostu przed włączeniem leczenia substytucyjnego. Grupę kontrolną stanowiły 24 zdrowe osoby odpowiednio dobrane pod względem płci i wieku, bez stwierdzonych podczas wywiadu rodzinnego obciążeń w kierunku wcześniejszego rozwoju miażdżycy. Za pomocą ultrasono-grafii o wysokiej rozdzielczości w projekcji 2D oceniano w fazie rozkurczowej odległość „m-m" w tętnicach ramiennych (odległość między liniami „m" stanowiącymi granicę pomiędzy warstwą środkową i przydanką, bliższej i dalszej ściany naczynia) w spoczynku i po ucisku przedramienia badanej kończyny (przekrwienie reaktywne) oraz po podjęzykowym podaniu nitrogliceryny. Za pomocą techniki dopplerowskiej oceniano prędkość przepływu krwi w naczyniach. W analizach posługiwano się oceną wskaźników procentowej rozszerzalności po ucisku (FMD) i po podjęzykowym podaniu nitrogliceryny (NTGMD). Dokonywano również pomiarów grubości warstwy środkowej i wewnętrznej w tętnicach szyjnych wspólnych (IMT). U wszystkich badanych oceniono wybrane parametry gospodarki lipidowej. Wyniki: Analizując wyniki badania tętnicy ramiennej, grupa badana charakteryzowała się niższymi wartościami wskaźnika FMD przy mniejszych wielkościach „m-m" (FMD: 10,05% v. 14,66%; p=0,058). Nie odnotowano istotnych różnic między grupami w zakresie NTG MD (p=0,37). W grupie badanej stwierdzono wyższe wartości IMT w porównaniu do grupy kontrolnej (0,52 mm v. 0,41 mm; p=0,000). Biorąc pod uwagę całość badanych (grupa kontrolna + badana) odnotowano istotna ujemną zależność między wartościami IMT a FMD (p=0,004). Dzieci z niedoborem hormonu wzrostu charakteryzowały się wyższymi stężeniami cholesterolu całkowitego (p=0,039). Wnioski: 1. Wskaźnik procentowej rozszerzalności w efekcie przekrwienia reaktywnego (FMD) badany w tętnicy ramiennej wydaje się być przydatny w ocenie zaburzeń funkcji śródbłonka naczyniowego u dzieci obarczonych niedoborem hormonu wzrostu. 2. Ocena wskaźnika IMT w tętnicach szyjnych wspólnych u dzieci z niedoborem hormonu wzrostu dostarcza informacji o zaawansowaniu procesu miażdżycowego u tych pacjentów w porównaniu do zdrowych rówieśników. 3. Ocena wskaźników ultrasonograficznych oceniających zaawansowanie miażdżycy u pacjentów z niedoborem hormonu wzrostu przed włączeniem leczenia substytucyjnego stanowi podłoże do późniejszej oceny efektów terapii substytucyjnej.