Hadîsler Hakkında Sahîh Değil İfadesinin Kullanımı - Selahattin AYDEMİR (Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi)
Hadîslerin din alanındaki yeri, önemi ve etkisi rivâyetlerin Hz. Peygamber’e aidiyeti hususunda temkinli hatta hassas olmayı gerekli kılmıştır. Bu duyarlılık yanında hicrî birinci yüzyıl İslâm toplumunun sosyal ve siyasal alanında meydana gelen gelişmeleri, nakledilen bilgilerin sıhhatine karşı duyarlı bir anlayışın gelişmesine yol açmıştır. Müslüman toplumunda ortaya çıkan gelişme ve ihtiyaca binaen hadîs rivâyetinin artması, hadîs ilminin ilerlemesini sağladığı gibi hadîs usûlü ilmi de bu gelişmelere bağlı olarak ıstılahlarını oluşturmuştur. Bu gelişmeyle birlikte başlangıçta hadîslerle ilgili sahîh ve sahîh değil diye iki genel ifadenin kullanıldığı görülmektedir. Sahîh teriminin hadîs alanında sıkça yer almasına karşın belli bir tanımı yapılmayan sahîh değil ifadesinin, sahîh tanımına bağlı kalarak sahîh şartlarını taşımayan hadîsler ile sınırlı kalıp kalmadığının tespiti gerekmektedir. Ayrıca sahîh değil kullanım genişliğinin senede mi metne mi her ikisine mi yönelik olduğunun belirlenmesine ihtiyaç vardır. Sıhhate dair farklı metotlar uygulayan Ehl-i hadîs ve Ehl-i rey âlimlerinin sahîh değil kullanımlarını örnekler üzerinden tespit etmek konunun daha net anlaşılmasına yardımcı olacaktır. Bu yüzden rivâyetlerin sıhhatine dair sahîh terimi için geliştirilen şart ve yöntemler gibi sahîh olmadığına dair kullanılan metot ve kapsamın tespitiyle sahîh değil ifadelerinden muradın ne olduğu anlaşılacaktır.