İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ’NİN AÇTIĞI YOLDA ÖZEL YAŞAM VE KAVRAMIN SONRAKİ İNSAN HAKLARI BELGELERİNE ETKİSİ - Sezen Kama Işık (Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi/Sakarya Hukuk Dergisi)
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 10 Aralık 1948 tarihinde kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (İHEB), II. Dünya Savaşı’nın yıkıcı etkilerinin ardından yok olma tehlikesiyle karşılaşan demokratik rejimlerin kendilerini korumak gayesi ile ortaya koydukları bir belgedir. En yalın hali ile evrensel insan haklarını hukuki bir metinde toplayan Bildirge, klasik hak ve özgürlüklerle sosyal ve ekonomik hak ve özgürlükleri birlikte düzenlemektedir. Belge her ne kadar bağlayıcı olamasa da kendinden sonraki ulusal ve ulusalüstü tüm belgelere ilham kaynağı teşkil etmiştir. Bu çerçevede çalışmada İHEB’in Hazırlık Çalışmaları’nda (travaux préparatoires) özel yaşam kavramı çerçevesinde gerçekleşmiş tartışmaların ortaya konulması ve özel yaşamın bir şemsiye hak olarak algılanmasına evrilen sürecin tarihsel bir metodla gösterilmesi amaçlanmaktadır. Bir diğer gaye de şemsiye hak belirlemesinin izlerinin sonraki ulusal ve ulusalüstü insan hakları belgelerindeki genel görünümü ve söz gelimi bugün dahi AİHS’in 8. madde yorumu ile yeni hakların doğuşuna sağladığı geniş çerçeveyi, İHEB’in Hazırlık Çalışmaları’ndaki tartışmalara borçlu olduğunu ortaya koymaktır.