ارزیابی چند‌وجهی کیفیت ترجمه: مورد مطالعه ترجمه‌های فارسی کتب مصور تن‌تن - فاطمه زهرا نظری; سعید کتابی; محمود افروز; زهرا امیریان (پژوهش‌های زبان‌شناختی در زبان‌های خارجی)
کتاب‌های مصور تن‌تن، به‌عنوان یکی از محبوب‌ترین کتاب‌های مصور قرن بیستم، در ایران نیز مانند سایر نقاط جهان ترجمه و توسط گروه‌های سنی مختلف دنبال شده‌ است. ترجمۀ کتاب‌های مصور کار دشواری است و حوزه‌های چالش‌برانگیز مختلفی در این خصوص وجود دارد. هدف از مطالعۀ حاضر ارزیابی کیفیت ترجمۀ معصومه رضاپور از کتاب‌های مصور تن‌تن با توجه به جنبه‌های کلامی و غیرکلامی در چهار حوزۀ چالش‌برانگیز اصطلاح، زبان عامیانه، نام‌آوا و معادل است. بدین منظور، دو متن انگلیسی و فارسی با یکدیگر مقایسه شدند. در بخش کلامی، برای ارزیابی خطاهای ترجمه‌ای از مدل الف ودینگتون (2001) و در بخش غیرکلامی از مدل کرس و ون‌لیوون (2006) برای بررسی فرامعانی متون چند‌وجهی و تعیین نقض رابطۀ بین تصویر و متن استفاده شد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مترجم بیشترین موفقیت را در ترجمۀ جزیرۀ سیاه (45/7) و کمترین موفقیت را در ترجمۀ گوش شکسته (36/1-) داشته‌است. تغییر در فرامعناها تنها در معنای ترکیبی به علت تغییر نوع یا اندازۀ قلم یا عدم تداوم رنگ اتفاق افتاده‌ است و مواردی از نقض رابطۀ بین تصویر و متن به‌دلیل تفاوت‌های فرهنگی نوع نوشیدنی و تفاوت در جهت نوشتن در این دو زبان یافت‌ شد. بررسی دو وجه کلامی و غیرکلامی حاکی از آن است که مترجم در موارد معدودی که در پی بومی‌سازی کتب از جهت فرهنگی بوده باعث نقض معنا و رابطۀ بین متن و تصویر شده‌است. نتایج تحقیق را می‌توان در آموزش ترجمه، جهت آگاه‌سازی مترجمین از حوزه‌های چالش‌برانگیزتر ترجمۀ کتاب‌های مصور و استفادۀ هوشمندانه از بومی‌سازی در راستای عدم نقض رابطۀ متن و تصویر به‌ کار برد.