نقش زغال زیستی در بهبود زنده‌مانی، رشد و صفات فیزیولوژی نهال‌های دست‌کاشت دیمِ سرو نقره‌ای، در یک منطقۀ نیم‌خشک کوهستانی - دنیا احمدی; مسعود طبری کوچکسرایی; سید احسان ساداتی; یدالله داودی کارسالاری; بهروز محمدی; کاظم نورمحمدی (مجله جنگل ایران)
مقدمه: زغال زیستی (بیوچار) ماده‌ای غنی از کربن متخلخل است که به‌عنوان اصلاح‌کنندۀ خاک و با توانایی حفظ مواد غذایی و آب و افزایش تحمل به خشکی گیاهان مورد توجه است. هدف پژوهش حاضر، بررسی کاربرد زغال زیستی (با منشأ چوب ممرز و دمای پیرولیز 450 درجۀ سانتی‌گراد) بر زنده‌مانی، رشد و صفات فیزیولوژی نهال‌های سرو نقره‌ای (Cupressus arizonica Green) در شرایط دیم و آبیاری در یک عرصۀ جنگلی تخریب‌یافتۀ کوهستانی (دوآب سوادکوه، شمال ایران) بود.مواد و روش‌ها: آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی به‌مدت پنج ماه در ماه‌های خشک بهار و تابستان انجام گرفت. ترکیب تیمارها عبارت بود از: 1. خاک شاهد- آبیاری؛ 2. خاک شاهد- دیم؛ 3. خاک تیمارشده با زغال زیستی-آبیاری؛ 4. خاک تیمارشده با زغال‌ زیستی- دیم. برای مشخص شدن اثر معنی‌داری تیمارها از آنالیز واریانس دوطرفه و برای مقایسۀ میانگین‌ها از آزمون تی جفتی استفاده شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که صرف‌نظر از اثر تیمار خاک، نهال‌های آبیاری‌شده از زنده‌مانی بیشتری (90 درصد) در مقایسه با نهال‌های دیم (56 درصد) برخوردار بودند. درحالی که در شرایط دیم، زنده‌مانی در تیمار زغال زیستی، 75 درصد و تقریباً دوبرابر خاک شاهد بود. در هر دو حالت دیم و آبیاری، نهال‌های رشدیافته در خاک تیمارشده با زغال زیستی، نسبت به خاک شاهد بزرگ‌تر بودند. بدون در نظر گرفتن اثر تیمار خاک، فتوسنتز و تعرق در شرایط دیم کاهش یافت. همانند تیمار آبیاری، تیمار زغال زیستی سبب افزایش صفات تبادلات گازی (20 تا60 درصد) نهال‌ها نسبت به مقادیر این صفات در خاک شاهد شد. هدایت مزوفیلی، محتوای رطوبت نسبی برگ و رنگدانه‌های فتوسنتزی در تیمار آبیاری بیشتر از شرایط دیم بود.نتیجه‌گیری: برای احیای عرصه‌های تخریب‌یافتۀ جنگلی مناطق نیم‌خشک کوهستانی شمال کشور با نهال سرو نقره‌ای، می‌توان توصیه کرد که در سال‌های اولیه، نهال‌ها بدون اعمال زغال زیستی و فقط با آبیاری مدیریت شوند، اما در شرایط دیم بهتر است از زغال زیستی استفاده شود.