Ortaokul Öğretmenlerinin Göçmen ve Sığınmacı Öğrencilerle Yaşadıkları İletişim Sorunları: Ankara Keçiören Örneği - Zeynep Coşkun (TSBS Bildiriler Dergisi)
Göç; genel anlamda insanların dini, iktisadi, siyasal ve diğer nedenlerden kaynaklı insan toplulukları ve gruplarının tamamı ya da belirli bir bölümünün yaşadıkları yerden başka bir yere geçmesi suretiyle yaptıkları hareketlilik olarak ifade edilmektedir. Bireylerin kendi yaşadıkları ülkeden ayrılarak başka bir ülkeye ya da bölgeye geçici ya da kalıcı olarak ikamet etmek amacıyla gelenlere göçmen, mülteci olduğu iddiası doğrultusunda yaşadığı ülkeyi terk eden ancak mültecilik statüsü henüz sonuçlanmamış kişiye sığınmacı denilmektedir. Bu çalışmanın konusu farklı nedenlerden kaynaklı olarak bulundukları yerden göç ederek Türkiye’ye gelen göçmen ve sığınmacı ailelerin çocuklarının okul ortamında öğretmenlerle yaşadıkları sorunların belirlenmesidir. Türkiye’de göçmen eğitimi başlangıçta hem Suriye’den gelen hem de yerel öğretmenler bir arada çalışarak eğitim süreci yönlendirilmeye çalışmış daha sonra Geçici Eğitim Kampları azaltılarak göçmen öğrencilerin Türk eğitim sistemine entegrasyonu resmi eğitim kurumları aracılığıyla sağlanmaktadır. Bu çalışma ortaokul öğretmenlerinin göçmen ve sığınmacı öğrencilerle yaşadıkları sorunları tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Göçmen ve sığınmacı çocuklarla yaşanan sorunların tespit edilmesi hem çocuklar hem de bu çocuklara verilen eğitimin kalitesi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada nitel araştırma desenleri arasında yer alan durum çalışmasından faydalanılmıştır. Böylece ortaokul öğretmenlerinin göçmen ve sığınma öğrencilerle yaşandıkları iletişim sorunlarına ilişkin derinlemesine bilgi edinilmesi hedeflenmiştir. Araştırma için Ankara ilinde göçmen ve sığınmacı ailelerin sayısının fazla olduğu ve daha önce böyle bir çalışmanın yapılmadığı Keçiören ilçesi seçilmiştir. 2021-2022 eğitim öğretim yılında Ankara ili Keçiören ilçesinin farklı sosyo-ekonomik düzeye sahip mahallerinden seçilen ortaokullarda görev yapan 40 ortaokul öğretmeni araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu Onayıyla ve MEB uygulama izni alınarak öğretmenlerin görüşleri alınmıştır. Elde edilen veriler Nitel araştırmalarda kullanılan içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda çalışmaya katılan öğretmenlerin konuya ilişkin görüşlerine baktığımızda göçmen ve sığınmacı öğrencilerle iletişim önemli bir sorun olarak ifade edilmiştir. Araştırma sonucunda iletişim sorunuyla ilgili öğretmenlerin görüşleri şu şekilde tespit edilmiştir: İletişim kuramayan öğrencilerle tercüman yardımı ile iletişime geçtiklerini, dil sorunundan dolayı öğrencilerin ders esnasında yönerge ve talimatları doğru şekilde algılayamadıkları, öğrencilerin ortama uyum sağlayamadıkları ve derse aktif katılım konusunda zorlandıklarını belirtmişlerdir. Öğretmenler, öğrencilerin iletişim sorunlarından kaynaklanan olumsuzluklarla ilgili ise öğrencilerin sınıf ortamına uyum sağlayamadıklarını, derse olan katılımlarının eksik olduğunu ya da hiç olmadığını, öğrencilerin bulundukları ortamdan kendilerini soyutladıklarını, iletişim kuramayınca ders dışı şeylerle uğraştıklarını, okul terklerinin ve devamsızlıkların arttığını ve akademik başarılarının olumsuz etkilendiğini söylemişlerdir.