واکاوی مانعیت بدهکاری زوج از بابت مهریه و نفقه از حصول استطاعت برای حج - سید محمود هل اتایی (فقه و حقوق خانواده)
حق مطالبة مهریه و نفقه، ازجمله حقوقی است که زوجه برعهدة زوج دارد. نفقه درزمرة دیون زوج است و مهریه نیز در بیشتر مواقع، از حقوق مالی دینی است. گاهی زوج افزون‌بر نفقه و مهریه، دیون دیگری دارد که باید به بستانکاران بپردازد. گذشته از تردیدهایی که دربارة تقدم نفقه و مهریه بر دیگر دیون وجود دارد، باید دید آن ‌دو، چه سرنوشتی جهت استطاعت مالی زوج برای حج ایجاد می‏کنند؛ زیرا مهمترین شرط وجوب حج، استطاعت مالی است و یکی از موضوعاتی که می‏تواند تحقق این شرط را با اشکال مواجه سازد، بدهکاری زوج به زوجه ازبابت مهریه و نفقه است. دربارة مانعیت دَین از استطاعت مالی چند فرضیه وجود دارد که عبارت‌اند از: مانعیت دین از حصول استطاعت، عدم مانعیت دین از حصول استطاعت و وجوب حج، تزاحم میان دین و حج و تقدم آنی که سبب ایجادش جلوتر بوده است و تخییر میان ادای دین و انجام فریضه حج. روشی که در این پژوهش اتخاذ شده است، شیوة توصیفی ـ تحلیلی است که نتیجة آن عبارت است ازاینکه مشهور فقیهان امامیه، دَین را مانع از تحقق استطاعت می‏دانند؛ اما نظریة درست این است که مکلف در انتخاب دین و تشرف به حج آزاد است.