مروری بر کاربرد مواد ترموکرومیک در تهیه منسوجات هوشمند - ویدا عابدی طامه; فریده طالب‌پور; کمال الدین قرنجیگ; مجتبی جلیلی (مطالعات در دنیای رنگ)
مواد تغییر رنگ‌‌دهنده حساس به دما، که به آن‌ها مواد ترموکرومیک گفته می‌شود، به طور برگشت‌‌پذیر، رنگ کالا را تحت تاثیر محرک‌ خارجی یعنی دما تغییر می‌‌دهند. این مواد به واسطه تغییر رنگ در یک محدوده دمایی خاص برای تهیه منسوجات هوشمند مورد استفاده قرار می‌گیرند. انواع مختلفی از مواد ترموکرومیک در دسترس هستند که می‌‌توان آن‌‌ها را به دو دسته مستقیم و غیرمستقیم طبقه بندی کرد. سازوکار تغییر رنگ سامانه‌های ترموکرومیک مستقیم بازآرایی مولکولی، تغییر در ساختار بلوری و استریوایزومری است در حالی که سازوکار تغییر رنگ در سامانه‌‌های غیرمستقیم پدیده‌‌های هالوکرومیسم یا آیونوکرومیسم می‌‌باشند. مواد ترموکرومیک با افزایش و کاهش دما به طور مکرر و برگشت‎پذیر تغییر رنگ می‌دهند و می‌توانند از حالت رنگی به بی‌رنگی و یا برعکس و یا از یک رنگ به رنگ دیگر تغییر کنند. این مواد را می‌توان با مواد رنگزای معمولی ترکیب کرد و رنگ‎های جدیدتری به دست ‌آورد. مواد رنگزای ترموکرومیک به دلیل حساسیت بالای محیطی و خاصیت واکنش‌پذیری کم، نمی‌توانند بطور مستقیم بر روی منسوجات استفاده شوند. معمولا اجزای سازنده آن‌ها به روش‌های مختلف میکروکپسول‌سازی پایدار می‎شوند. مواد ترموکرومیک از طریق رنگرزی یا چاپ برای تولید منسوجات هوشمند بکار برده می‌‌شوند. این منسوجات در زمینه‌های مختلفی مانند نمایشگرهای پوشیدنی، حسگرها، مواد استتاری، مواد ضد جعل و صنایع نظامی استفاده می‌شوند. منسوجات چاپ شده با میکروکپسول‌های ترموکرومیک در برابر شستشو از خواص ثباتی مناسبی برخوردارند، اما نسبت به نور، حلال‌ها و دماهای بالا بسیار حساس هستند و تخریب می‌‌شوند