خوانش منظرین بازارهای شهری در پیوند با رودخانه‌ها (نمونه موردی شهر دزفول و شوش) - صبا میرزاحسین; نگین رجب‌بوجانی; سهیلا جباری; فاطمه رمضانی; مهرنوش مصطفوی (گردشگری فرهنگ)
در شهرهای رودخانه‌ای، فضاهای شهری مانند بازارها اغلب از نقش کالبدی و اقتصادی خود فراتر می‌روند و به مکان‌های معناداری تبدیل می‌شوند که تحت‌تأثیر محیط طبیعی و تجربیات زیستۀ کاربران شکل گرفته‌اند. بااین‌حال، سازوکارهای خاصی که از طریق آنها رودخانه‌ها بر ابعاد فضایی، عملکردی و معنایی بازارها تأثیر می‌گذارند و پیامدهای آن بر ساختارهای اجتماعی و فرهنگی، هنوز به‌طور کامل بررسی نشده‌اند. این مطالعه با هدف تحلیل ویژگی‌های مکان‌محور بازارهای دزفول و شوش، که در مجاورت رودخانه‌های دز و شاوور قرار دارند، انجام شده است تا چگونگی تعامل این بازارها با رودخانه‌ها و نقش آن در شکل‌دهی به هویت اجتماعی-فرهنگی و فضایی آن‌ها را بررسی کند. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، این پژوهش مشاهدات میدانی، اسناد تاریخی و داده‌های جغرافیایی را تلفیق کرده است تا عوامل فضایی، عملکردی و معنایی بازارها را شناسایی کند. تحلیل انجام‌شده بر رابطۀ این بازارها با رودخانه‌ها و نقش آنها در شکل‌دهی به پویایی اجتماعی و معانی فرهنگی تمرکز دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در دزفول، بازار با ساختار تاریخی و معماری بومی خود به فضایی پویا با کارکردهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تبدیل شده که پیوندی عمیق با رودخانۀ دز دارد. در شوش، مجاورت بازار با رودخانۀ شاوور و آرامگاه دانیال نبی به آن هویتی مذهبی-تجاری بخشیده و نقش آن را فراتر از یک فضای خرید صرف در بافت شهری ارتقا داده است. در هر دو شهر، رودخانه‌ها نه به‌عنوان عناصر طبیعی صرف، بلکه به‌عنوان عوامل فعال در فرایند معنا‌آفرینی، شکل‌دهی به تجربۀ فضایی و تثبیت هویت بازارها عمل کرده‌اند. این مطالعه بر اهمیت درک بازار به‌عنوان یک «مکان» تأکید می‌کند؛ فضایی مملو از سرزندگی اجتماعی و هویت فرهنگی که از طریق پیوند با رودخانه، نقش حیاتی در اتصال مردم به شهر ایفا می‌کند.