Sytuacja autobiograficzna w „Zwierciadle” Andrieja Tarkowskiego - Marcin Maron (Kwartalnik Filmowy)
Autor omawia autobiograficzne wątki filmu Zwierciadło Andrieja Tarkowskiego. Autobiografizm jest tu punktem wyjścia do rozważań na temat świata i obecności w nim człowieka. Sytuację autobiograficzną w Zwierciadle można pojmować jako zanurzenie się w czasowości i przestrzenności świata po to, by – za sprawą kulturowego aktu „czytania siebie” – ukonstytuować kategorię życia jednostkowego (bios) i przekroczyć ją w poszukiwaniu życia uniwersalnego (wieczności). Według filozofii twórczej rosyjskiego reżysera realne życie ma sens i źródło w wieczności. Film Tarkowskiego utrwala czas, czyli życie; czas za sprawą sztuki przekształca się w wieczną pamięć. Sztuka filmowa Tarkowskiego jawi się zatem jako próba ukazania oraz przezwyciężenia konfliktu między światem duchowym a światem historycznym. Artykuł wskazuje na zbieżność artystycznych poszukiwań Tarkowskiego i jego koncepcji sztuki z refleksją filozoficzną i religijną rosyjskich myślicieli, m.in. Pawła Florenskiego i Mikołaja Bierdiajewa.