Türk Edebiyatında Kadın Öğretmen Tiplemeleri - Engin Yılmaz (Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi)
Oldukça genç sayılabilecek yaşlarda, kadın öğretmenlerin İstanbul’dan, İstanbul’dakiyaşamlarından feragat edip, Anadolu’nun çeşitli şehir, kasaba ve köylerinde öğretmenolarak görev yapmalarına, birçok zorluğa göğüs germelerine Türk Edebiyatında, özelliklehikâye ve romanlarda genişçe yer verilmiştir. İşte romanlarda ana karakter olarakkadın öğretmenlerin betimlenmesiyle; kadının yeni sosyal rolünün pekiştirilmesi; kadınınetkinliğinden yararlanılarak yeni toplumun çağdaş bir yapıda şekillendirilmesi;Anadolu’da kadın eliyle kalkınma hamlesine ivme kazandırılmak istenmesi; kadın tiplemeleriile toplumda yer edinmiş her türlü hurafe, batıl inanç ve taassuba karşı çıkılması,toplumun aydınlatılmak istenmesi amaçlanmıştır. Bu makalede; ilk yayınlanma/tefrika edilme tarihleri de dikkate alınarak dört roman (Hüseyin Rahmi Gürpınar,Mürebbiye (1897); Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu (1922); Acımak (1928) ve HalideEdip Adıvar, Tatarcık (1938-1939) esas alınmış, bu romanlardaki kadın öğretmen tiplemeleriöğretmenlik mesleğinin tarihi, psikolojik, eğitsel, sosyal ve felsefi temelleri dedikkate alınarak, karşılaştırmalı olarak incelenmiş, özellikle adı geçen romanlarda geçentiplemelerin “Öğretmen Mesleki Kişilikleri” tartışılarak; günümüzde bu alandayapılan ve yapılması tasarlanan çalışmalara ışık tutabileceği irdelenmiştir.