Çocukluk Çağı Dil Bozuklukları Değerlendirme ve Müdahalesinde Türkiye ve Amerika’nın Karşılaştırılması - Ahsen Erim; Rumeysa İnan; Şeyda Nur Başaran; İrem Özkaraalp; Özlem Oğuz (Dil, Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi)
Giriş amp; Amaç: Çocukluk çağı dil bozukluklarında ayırıcıtanı ve erken müdahale oldukça önem taşımaktadır. Dil terapilerinde çok çeşitliyaklaşımlar kullanılmakta ve her ne kadar yaklaşımlar arasında farklısınıflamalar yapılıyor olsa da genel sınıflama klinisyen merkezli, çocukmerkezli ya da hibrit yaklaşımlar şeklinde yapılmaktadır. Dil ve konuşmaterapistliği mesleğinin daha yeni olduğu Türkiye ile mesleğin daha eski birgeçmişe sahip olduğu Amerika’da kullanılan değerlendirme ve müdahale yaklaşımlarıile birlikte mesleğin çalışma alanlarına yönelik yapılacak karşılaştırmanın hemuygulama hem araştırma alanına katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Bugereksinimle bu çalışmada Türkiye ve Amerika’da yaşayan dil ve konuşmaterapistlerinin ‘Özgül Dil Bozukluğu (ÖDB)’ ve ‘Gecikmiş Dil ve Konuşma (GDK)’vakalarının değerlendirme ve müdahale süreçlerinde kullandıkları yöntemlerin karşılaştırılmasıamaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışmada betimsel araştırma modeli kullanılmışolup verilerin toplanması amacıyla araştırmacılar tarafından 8 soruluk Türkçeve İngilizce iki eşdeğer anket hazırlanmıştır. Çalışmada çeşitli kurumlardahizmet veren Türkiye’den 56; Amerika’dan 128 toplamda 184 dil ve konuşmaterapisti (DKT) katılımcı yer almıştır. Anketler katılımcılara çevrimiçiyollarla ulaştırılmıştır. Verilerin analizi için SPSS-20 paket programıkullanılmıştır. Bulgularve Sonuç: Çalışmabulgularına göre Türkiye ve Amerika’da GDK ve/veya ÖDBşüphesiyle başvuran kişilerin yönlendirildiği uzmanların farklılık gösterdiği görülmüştür.Amerika’dadeğerlendirme için yönlendirmenin dil ve konuşma terapistinden farklı olarakağırlıklı olarak psikoloğa, takibinde ise özel eğitim uzmanına yapıldığı dikkatçekmektedir. Türkiye’de ise öncelik çocuk psikiyatristine verilmektedir. Türkiyeve Amerika’daki DKT’lerin GDK ve/veya ÖDB’ye sahip bireyleri değerlendirirkenkullandıkları değerlendirme araçları karşılaştırıldığında iki grup arasındaistatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Türkiye’deÖDB ve GDK müdahale süreçlerinde en çok kullanılan yaklaşımlar FonolojikFarkındalık Yaklaşımı (x̄=2,78)ve etkileşim temelli yaklaşımlardanbiri olan Floortime (x̄=2,48) iken; Amerika’da Oyun Temelli Yaklaşım (Play Based Approach) (x̄=2,90) veKolaylaştırıcı Görsel Stratejiler (Visual Strategiesto Facilitate) (x̄=2,81)yaklaşımları olmaktadır. Her ikiülke için de en az kullanılan yaklaşım ‘Yazma Laboratuvarı Yaklaşımı (The Writing Lab)’dır.