Bir Yumuşak Güç Unsuru Olarak YTB: Türkiye Mezunu Üst Düzey Bürokratlar - Seçim Korkmaz (TSBS Bildiriler Dergisi)
Son yıllarda önemi daha da belirginleşen “yumuşak güç” olgusu devletlerarası ilişkilerin en etkili araçlarından biri haline gelmiştir. Devletlerin çeşitli kurumları aracıyla bir çeşit “kültür ihracına” dönüşen bu kavram askeri ve ekonomik kapasitesinden bağımsız olarak birçok devlet tarafından uygulanmaya başlanmıştır. Türkiye, bu ülkeler arasında “yumuşak güç” unsurlarını koordineli ve amaca yönelik olarak başarılı şekilde uygulayabilen ülkelerden biridir. Kamu diplomasisi olarak kavramsallaştırılan bu olgu devletin çeşitli resmi kurumları, sivil toplum örgütleri, görsel ve işitsel medya, sosyal, sanatsal ve sportif alanlarda nüfuz sahibi vatandaşlar ve bir düzine popüler kültür ürünleri aracılığıyla Türk kültürünün ve nüfuzunun yayılmasındaki temel bileşenlerdendir. Bu bağlamda Türkiye’nin önemli kurumlarından biri de Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı’dır (YTB). YTB söz konusu dil ve kültür aktarımını farklı programlar ve projeler aracılığıyla yürütmektedir. Bu programlardan biri de Türkiye Mezunları programıdır. Çalışmanın ilgi alanını YTB tarafından uygulanan Türkiye Mezunları programı oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı kendi ülkelerinde önemli üst düzey bürokratik görevler üstlenen Türkiye mezunu uluslararası öğrencilerin ülkeleri ile Türkiye arasındaki ilişkilerdeki rolünü araştırmaktır. Bu kapsamda çalışmanın örneklemini çoğunlukla kendi ülkelerinde bakanlık görevinde bulunan Türkiye mezunları teşkil etmektedir. Bununla birlikte çalışmada bazı önemli bürokratlar da incelenmektedir. Çalışma boyunca Türkiye’den mezun olduktan sonra kendi ülkelerinde önemli makamlara atanmış uluslararası öğrencilerin sonraki süreçte ikili ilişkilere katkısı araştırılmaktadır. Araştırmanın temel hipotezi Türkiye’nin güncel dış politikasında başarılı olduğu alanlardaki bölge ve ülkelerin üst düzey yetkilileri arasında YTB bursları ile Türkiye’de lisans veya lisansüstü eğitim görmüş Türkiye mezunlarının olduğu iddiası üzerine kuruludur. Çalışmada nitel bilimsel araştırma yöntemlerinden söylem analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda çalışmada Türkiye’de 1964-2016 yılları arasında eğitim görmüş ve kendi ülkesinde üst düzey görev icra etmiş ve etmekte olan 13 uluslararası öğrenci incelenmektedir.  Bu bağlamda Tanzanya, Somali, Kosova, Libya, Bosna-Hersek Federasyonu, Azerbaycan, Arnavutluk, Bulgaristan, Slovakya, Endonezya ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) dâhil olduğu, on ülke ve bir bölgesel yönetim örneklem olarak seçilmiştir. Söylem analizi yöntemi vasıtasıyla araştırmada incelenen mezunların kendi ülkelerine döndükten sonraki süreçteki Türkiye hakkındaki söylemleri ve Türkiye’ye yönelik algıları analiz edilmektedir. Analiz esnasında mezunların çalışma hayatlarında Türkiye’ye yönelik söylemleri, algıları ve görüşlerinin ikili ilişkileri nasıl şekillendirdiği üzerinde durulmaktadır. Türkiye’nin kamu diplomasisi konusunda son yıllarda gerçekleştirdiği atılımların dış politikada önemli yansımaları olmuştur. YTB’nin uyguladığı Türkiye Mezunları programı mezunlarla iletişim ve koordinasyon konusunda başarılı bir uygulamadır. Türkiye’den mezun olan öğrencilerin Türkiye algısı ikili ilişkileri olumlu şekillendirmektedir. Çalışma kapsamında incelenen ülkelerdeki mezunların kendilerini Türk hissetmelerinin yanı sıra, ülkelerindeki projelerde Türk şirketlerine öncelik tanıması araştırmanın temel bulguları arasındadır. Öte yandan başarılı uluslararası mezunlar uluslararası toplum nezdinde de Türkiye’nin kamu diplomasisindeki hedeflerini pekiştirmektedir. Çalışma kapsamında resmi gazete, kişilerin demeçleri gibi birincil kaynakların yanı sıra, literatürdeki bilimsel çalışmalar, haber niteliği taşıyan süreli yayınlar gibi ikincil kaynaklar da kullanılmaktadır.