بررسی کاربرد نانوکود آهن و روی بر خصوصیات کمی و کیفی گیاه بالنگو (Lallemantia royleana Benth) - عقیل مددی پایین رودپشتی; وحید اکبرپور; محمدعلی بهمنیار; محبوبه آشناور (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
سابقه و هدف: یکی از نیازهای مهم در برنامه‌ریزی زراعی به منظور دستیابی به عملکرد بالا و کیفیت مطلوب به‌ویژه در مورد گیاهان دارویی، ارزیابی روش‌های مختلف تغذیه گیاه است. همچنین استفاده از نانوکودها در کشاورزی یکی از سودمندترین روش‌های تغذیه گیاهان می‌باشد. استفاده از نانوکودها منجر به افزایش کارایی مصرف عناصر غذایی، کاهش سمیت خاک، به حداقل رسیدن اثرات منفی ناشی از مصرف بیش از حد کود و کاهش تعداد دفعات کاربرد کود می‌شود. بنابراین با توجه به اهمیت دارویی گیاه بالنگو، پژوهشی به منظور بررسی تأثیر نانوکود آهن و نانوکود روی بر برخی خصوصیات این گیاه دارویی صورت پذیرفت.مواد و روش‌ها: آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه شاهد تهران اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل نانوکود آهن در چهار سطح (صفر، 5/1، 3 و 5/4 گرم در لیتر) و نانوکود روی در چهار سطح (صفر، 5/1، 3 و 5/4 گرم در لیتر) بود. منبع کود آهن مورد استفاده، نانوکود کلات آهن نُه درصد و منبع کود روی مورد استفاده، نانوکود کلات روی 12 درصد بود که به‌صورت محلول‌پاشی در غلظت‌های فوق مورد استفاده قرار گرفت. در این پژوهش صفاتی از قبیل ارتفاع بوته، تعداد فندقه در بوته، وزن خشک برگ، میزان کلروفیل a، b و کاروتنوئید، میزان فنل کل، فلاوئید کل و درصد فعالیت آنتی‌اکسیدانی مورد ارزیابی قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج نشان داد که بیشترین ارتفاع بوته (3/41 سانتی‌متر) در اثر کاربرد 5/4 گرم در لیتر نانو کود آهن به‌دست آمد. استفاده از تیمار 5/1 گرم در لیتر نانوکود آهن به همراه سه گرم در لیتر نانوکود روی، سبب افزایش تعداد فندقه در بوته (3/593) و غلظت کاروتنوئید در گیاه بالنگو شد. بالاترین میزان وزن خشک برگ (6/3 گرم در بوته) و غلظت کلروفیل b (7/3 میلی‌گرم بر گرم وزن تر) نیز در اثر مصرف 5/4 گرم در لیتر نانوکود آهن به همراه 5/4 گرم در لیتر نانوکود روی به‌دست آمد. غلظت کلروفیل a نیز در اثر کاربرد سه گرم در لیتر نانوکود آهن به همراه 5/1 گرم در لیتر نانوکود روی افزایش یافت. همچنین استفاده از نانوکود آهن به میزان 5/4 گرم در لیتر سبب بهبود تولید فنل کل و فعالیت آنتی‌اکسیدانی گیاه بالنگو شد؛ در حالی‌که کمترین میزان فعالیت آنتی‌اکسیدانی (47/94 درصد) در تیمار شاهد مشاهده شد. در نهایت استفاده از 5/4 گرم در لیتر نانوکود آهن به‌اضافه سه گرم در لیتر نانوکود روی نیز سبب افزایش میزان فلاونوئید کل (6/81 میلی‌گرم بر گرم) در این گیاه شد.نتیجه‌گیری: به‌طورکلی استفاده از سطوح بالاتر آهن (5/4 گرم در لیتر) و روی (3 و 5/4 گرم در لیتر) سبب حصول بهترین نتیجه در صفات رشدی و فیتوشیمیایی بالنگو در مقایسه با عدم مصرف این کودها گردید. بنابراین با استفاده از مقادیر مناسب نانو کودهای آهن و روی علاوه بر کاهش مصرف کود و کاهش آلودگی محیط زیست، می‌توان سبب بهبود خصوصیات کمی و کیفی گیاه دارویی بالنگو شد.