KONTEYNER TERMİNALLERİNDE YÜK OPERASYONLARININ VERİMLİLİĞİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN DEMATEL YÖNTEMİYLE İNCELENMESİ - Murat Yorulmaz; Bahadır Eyit (Ekonomi Maliye İşletme Dergisi)
Konteyner taşımacılığı, modern lojistik sisteminin bel kemiğini oluşturarak küresel ticaretin hızlı, güvenilir, emniyetli ve ekonomik şekilde gerçekleştirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Denizyolu ticaretindeki sürekli büyüme ile birlikte konteyner taşımacılığının önemi hızla artmış, limanlarda bulunan konteyner terminallerinin rolü de giderek daha önemli hale gelmiştir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, konteyner terminallerindeki yük operasyonlarının verimliliğini etkileyen faktörleri belirlemek ve bu faktörler arasındaki nedensel ilişkileri ortaya çıkartmaktır. Çalışmada konteyner terminallerindeki operasyonel süreçleri etkileyen terminal çalışanları, malzeme-ekipman kaynaklı faktörler, meteorolojik koşullar, yönetimsel faktörler, terminal sahasının fiziki koşulları, terminalin teknolojik altyapısı, terminaldeki akıllı liman uygulamaları, terminaldeki iş güvenliği uygulamaları olarak sekiz temel faktör literatür taramasıyla belirlenmiş ve bu faktörler arasındaki ilişkiler Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz bulgularına göre terminal çalışanları, malzeme-ekipman kaynaklı faktörler ve terminaldeki iş güvenliği uygulamaları konteyner terminallerindeki yük operasyonlarının verimliliği üzerinde doğrudan etki yaratan en kritik faktörler olarak ortaya çıkmıştır. Ayrıca meteorolojik koşullar gibi dışsal faktörlerin etkisinin görece sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, konteyner terminallerinin operasyonel etkinliğini artırmak için öncelikle insan faktörüne, ekipman kalitesine ve iş güvenliği standartlarına yatırım yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, konteyner liman yöneticilerine operasyonel performansı artırmak amacıyla stratejik önceliklerini belirlemeleri konusunda yol göstermektedir.