Kadmiyum Toksisitesinin Adaçayı (Salvia officinalis L.) Bitkisinin Bazı Fizyolojik ve Biyokimyasal Özelliklerine Etkisi - Sema KARAKAŞ DİKİLİTAŞ; Ferhat UĞURLAR (ISPEC Journal of Agricultural Sciences)
Yetiştirme ortamındaki yüksek seviyede bulunan kadmiyum (Cd) bitkilerde fizyolojik bozulmalara neden olup bitki gelişimini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmada, farklı Cd dozlarında (0 (kontrol), 100 ve 200 ppm) yetiştirilen Adaçayı (Salvia officinalis L.) bitkisinin fizyolojik, oksidatif stres belirteçleri ile antioksidan enzim aktiviteleri incelenerek bitkinin Cd stresine karşı gösterdiği tepki ve tolerans belirlenmiştir. Cd uygulaması yapılan bitkilerin gelişimi incelendiğinde kontrole kıyasla gövde ve kök yaş ve kuru ağırlıkları önemli ölçüde azalmıştır. Özellikle 200 ppm Cd uygulaması, bitki kuru ağırlığında % 79, kök kuru ağırlığında ise % 58 oranında azalmaya neden oldu. Yüksek seviyede Cd uygulaması, kontrole kıyasla klorofil a, klorofil b ve karotenoid içeriğini sırasıyla % 44, % 65 ve % 54 oranında düşürdü. Ayrıca yaprak bağıl su içeriği kontrolle kıyaslandığında 100 ppm Cd ile % 15 ve 200 ppm Cd uygulaması ile % 33 oranında azaldı. Oksidatif stresin önemli göstergeleri olan hidrojen peroksit, malondialdehit ve elektrolit sızıntısı seviyeleri, Cd uygulamaları ile önemli artış gösterdi ve bu parametrelerde maksimum değerler 200 ppm Cd uygulamasında elde edildi. 200 ppm Cd antosiyanin içeriğini % 115, fenolik madde içeriğini ise % 47 oranında arttırdı. Ayrıca bitkilerin Cd ile muamele edilmesi antioksidan enzim aktivitelerinde önemli değişikliklere neden oldu. 200 ppm Cd ile muamele edilen bitkilerin, peroksidaz (1.8 kat) ve katalaz (3.1 kat) aktivitelerinde artış gözlemlenirken, askorbat peroksidaz aktivitesinde önemli bir azalma kaydedilmiştir. Bu çalışma, adaçayı bitkisinin Cd toksisitesine karşı gösterdiği fizyolojik ve biyokimyasal tepkilerini ortaya koymuş ve sonuçlar adaçayı bitkisinin 100 ppm düzeyindeki Cd’a karşı direnç gösterdiğine işaret etmektedir. Çalışma Cd ile kirlenmiş topraklarda adaçayı bitkisinin ıslah materyali olarak kullanılmasında önemli bilgiler sunmaktadır.