پایداری تولید گندم، جو و ذرت دانه‌ای در استان‌های کرمان و سیستان و بلوچستان - زینب بدخشان; حسین مهرابی بشرآبادی; محمدرضا زارع مهرجردی (اقتصاد کشاورزی و توسعه)
عدم انعطاف‌پذیری در ساختار تولید کشاورزی بازگشت به تولید پایدار را غیرممکن می‌سازد و از این‏‌رو، انعطاف‌پذیری پایداری را به سمت اعتدال سوق می‌دهد. در مطالعة حاضر، با هدف بررسی روند و مقایسه پایداری و با به‏‌کارگیری روش‏‌های فرآیند تحلیل سلسله‌‏مراتبی (AHP) و تاپسیس (TOPSIS)، شاخص‌های ترکیبی پایداری زیست‌محیطی، اقتصادی و خدماتی گندم، جو و ذرت دانه‌ای در شمال کرمان، جنوب کرمان و سیستان و بلوچستان طی دورة‌ 1400-1379 محاسبه شد. بر اساس نتایج روش AHP، زیرمعیارهای آب، منابع آبی، مالی و حمل‌ونقل، به‌‏ترتیب، دارای بیشترین اهمیت در تولید محصولات یادشده بودند؛ همچنین، زیر-زیرمعیارهای آبیاری تحت فشار، آب‌بها و درآمد، به‏‌ترتیب، بالاترین اهمیت و زیر-زیرمعیارهای سم و چاه عمیق، به‌‏ترتیب، کمترین اهمیت را داشتند. در طول دوره مطالعه، پایداری معیارها به چهار دوره تقسیم می‏شد که در بیشتر دوره‌ها، روند آن کاهشی و نیز مؤثرترین عوامل بهبود روند پایداری شامل زیرمعیارهای منابع آبی، آب، نیروی کار و بسته‌بندی بود؛ معیار زیست‌محیطی در شمال کرمان و سیستان و بلوچستان برای گندم و در جنوب کرمان برای جو و نیز معیارهای اقتصادی و خدماتی در ناحیه جنوب شرقی ایران برای ذرت دانه‌ای پایدارتر بودند؛ همچنین، پایداری زیست‌محیطی گندم در شمال کرمان، جو در جنوب کرمان و ذرت دانه‌ای در سیستان و بلوچستان، پایداری اقتصادی گندم در جنوب کرمان، جو در شمال کرمان و ذرت دانه‌ای در سیستان و بلوچستان و پایداری خدماتی هر سه محصول در شمال کرمان بیشتر بود. دومارتن گسترش‌یافته نشان داد که با تغییر میانگین حداقل دمای روزانه در سردترین ماه سال، پایداری معیارها کاهش می‌یابد. بنابراین، پیشنهاد می‌شود که با آموزش و ترویج راهکارهای افزایش بهره‌وری، زمینه افزایش پایداری در زمینه‌‏های یادشده فراهم شود؛ همچنین، پایداری کشاورزی به حمایت و برنامه‌ریزی صحیح سیاست‏گذاران نیاز دارد تا با رعایت استانداردهای جهانی، روند صعودی را طی کند.