مسئولیت کیفری ناشی از مداخلات پزشکی ـ زیست‌شناختی در جنایات جنگی و موانع آن (با تأکید بر اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی) - انسیه سلیمی; ابوالفتح خالقی (Majallah-i Huqūqī-i Biyn/al-milalī-i)
جنایات جنگی زیست‌شناختی (بیولوژیکی) ارتکاب‌یافته در طول مخاصمات مسلحانه، ازجمله سوء‌استفاده‌های متخصصان علوم زیستی و پزشکی در جهت پیروی از اهداف دولت متبوع برای پیروزی در جنگ یا دستیابی به پیشرفت‏‌های علمی و زیست‌شناختی است. ارتکاب جنایات جنگی در قالب پزشکی و درمانی، این پرسش را مطرح می‌کند که به موجب اساسنامه دیوان کیفری بین‌‏المللی، مداخلات پزشکی و زیست‌شناختی کادر درمان در طول مخاصمات مسلحانه در چه شرایطی برای ایشان مسئولیت کیفری ایجاد میکند و چه دفاعیاتی به‌عنوان موانع مسئولیت در محاکم بین‌المللی کیفری قابل طرح است. در این راستا مقاله پیش رو تبیین می‌نماید که علی‌رغم تصریح اساسنامه بر برخی از مصادیق جنایات جنگی به‌عنوان موارد نقض حق بر سلامت اشخاص مانند ایراد نقص جسمانی، آزمایشهای زیست‌شناختی خطرناک، عقیم‌سازی و حاملگی اجباری، سایر مداخلات پزشکی نیز به‌موازات پیشرفت دانش پزشکی و با توجه به اصول اساسی و عرف بین‌الملل که منبع الهام‌بخش حقوق بین‌‏الملل محسوب می‏شوند، قابل مجازات هستند. در این صورت و با احراز مسئولیت کیفری مرتکبین، پذیرش دفاعیات آن‌ها و اثبات موانع مسئولیت کیفری با توجه به سطح علمی و دانش تخصصی پزشکان در نوع رفتار ارتکابی و التزام آن‌ها به رعایت اصول اخلاق پزشکی، گاه غیرممکن و گاه با دشواری بسیار همراه است.