Lise Öğrencilerinin Utangaçlık ve Benlik Saygılarının Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Açısından İncelenmesi - Erdal Hamarta; Elif Demirbaş (Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi)
Utangaçlık ayrıca bireyin yeni insanlarla tanışmasını, yeni arkadaşlar edinmesini ve değişik yaşantılardan zevk almasınıgüçleştiren en önemli etmen olarak görülmektedir Zimbardo, 1977 .Utangaçlık kişinin sadece sosyal ilişkilerini etkilemekle kalmaz aynızamanda bireyin kendine değer verişdüzeyini, olaylara ve kişilere yönelik bilişsel yorumlamalarınıda etkiler. Utangaç kişiler kendi düşünce ve davranışlarına fazlaca odaklanıp kendilerini suçlayıp ve başkalarıtarafından olumsuz değerlendirilmekten korkarlar. Bu bireyler daha çok çevresindekilerden gelecek geribildirimlerle ilgilenirler. Bu türden kaygılar bireyin kendisi hakkında yanlışve olumsuz inançların oluşmasına neden olmaktadır Henderson ve Zimbardo, 1998 . Van Der Molen 1990 ’ göre de utangaç kişilerin en belirgin özellikleri kendilerine yönelik olarak geliştirdikleri olumsuz ve akılcıolmayan düşüncelerdir. Bu çalışmada ergenlerin utangaçlık ve benlik saygısının fonksiyonel olmayan tutumlarla anlamlıdüzeyde ilişkili olup olmadığıve fonksiyonel olmayan tutumların utangaçlık ve benlik saygısınıanlamlıdüzeyde yordayıp yordamadığıincelenmiştir. Araştırma genel tarama modeline uygun olarak yürütülmüştür. Araştırma örneklemi Trabzon il merkezindeki liselerin 9.10. ve 11. sınıflarda eğitimine devam eden öğrenciler arasından tesadüfi küme örnekleme yöntemi ile seçilen 259’u kız, 239’u erkek olmak üzere toplam 498 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmayla ilgili verileri toplamak için “Utangaçlık Ölçeği”, “Coopersmith Benlik SaygısıEnvanteri” ve “Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği” kullanılmıştır. Utangaçlık,benlik saygısıve fonksiyonel olmayan tutumlar arasındaki ilişkinin analizi ‘Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı’ tekniği kullanılarak yapılmıştır. Fonksiyonel Olmayan Tutumların öğrencilerin utangaçlık ve benlik saygısıdüzeylerini açıklama gücünü belirlemek için regresyon analizi kullanılmıştır. Öğrencilerin utangaçlık ve benlik saygısıarasında negatif yönde anlamlı; utangaçlık ve fonksiyonel olmayan tutumların onaylanma alt boyutu ile pozitif yönde anlamlıbir ilişkiye rastlanılmıştır. Benlik saygısıile mükemmelci tutum ve onaylanma ihtiyacıarasında da negatif yönde anlamlıbir ilişkiye rastlanılmıştır. Benlik saygısınıhangi değişkenlerin yordadığına ilişkin regresyon analizi sonuçlarınıincelendiğinde mükemmelci ve onaylanma ihtiyacının benlik saygısınıanlamlıdüzeyde yordadığıgörülmüştür. Utangaçlığıhangi değişkenlerin yordadığına ilişkin analiz sonuçlarıincelendiğinde sadece onaylanma ihtiyacının utangaçlığıanlamlıdüzeyde yordadığıgörülmüştür.