اثر متقابل روش‌ کشت و تراکم بوته بر عملکرد دانه و برخی صفات فیزیولوژیک لاین‌های جدید بادام زمینی در گیلان - معرفت مصطفوی راد; امین نوبهار; مهران غلامی; ابوطالب رهبر ضیابری; حبیب جهانساز; ابراهیم اکبرزاده; شایگان ادیبی (تولید گیاهان زراعی)
مقدمه: بادام زمینی یکی از گیاهان مهم روغنی با عادت رشد نامحدود است که دانه و کنجاله آن دارای به‌ترتیب دارای 40 تا 50 درصد روغن و 30 تا 35 درصد پروتئین می باشد. در بسیاری از کشورها بادام زمینی به‌صورت جوی و پشته‌ای کشت می‌شود که به کنترل علف‌های هرز با روش‌های مکانیکی با استفاده از روتاری یا کولتیواتور کمک می‌کند. همچنین، تراکم مناسب گیاه در واحد سطح می‌تواند فرآیند فتوسنتز را بهبود بخشد و عملکرد کمی و کیفی دانه بادام زمینی را افزایش دهد. در مطالعه حاضر، تاثیر روش کاشت و تراکم بوته بر عملکرد و صفات فیزیولوژیک در برخی لاین‌های جدید بادام زمینی تحت شرایط اقلیمی گیلان مورد ارزیابی قرار گرفت.مواد وروش‌ها: این آزمایش به‌منظور تعیین بهترین روش و تراکم بوته برای بهبود عملکرد دانه برخی لاین‌های جدید بادام زمینی در طی دو سال زراعی 1396 و 1397 به‌صورت کرت های دوبار خرد شده با طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در رشت انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل دو روش کشت (جوی و پشته‌ای و مسطح)، سه تراکم بوته در هکتار (125000D1=، 100000D2= و 83333 D3=) و پنج لاین امیدبخش بادام زمینی (128، 176، 192، 201 و 208) به‌ترتیب به‌عنوان کرت‌های اصلی، فرعی و فرعی فرعی بود.یافته‌ها: نتایج نشان داد که لاین جدید 192بیشترین عملکرد دانه بادام زمینی (3128 کیلوگرم در هکتار)، تعداد دانه در غلاف (08/2 عدد) و عملکرد زیست توده (8983 کیلوگرم در هکتار در سال اول و 8693 کیلوگرم در هکتار در سال دوم) در واکنش به روش کشت مسطح و تراکم 125000 بوته در هکتار تولید کرد. به علاوه، اثر متقابل بین روش کشت مسطح بادام زمینی، تراکم 83333 بوته در هکتار و لاین جدید 176 بادام زمینی و بیشترین درصد روغن دانه (67/57 درصد) را نشان داد. بالاترین شاخص برداشت دانه بادام زمینی (29/40 درصد) در لاین 128 بادام زمینی در شرایط کشت مسطح و تراکم 100000 بوته در هکتار مشاهده گردید. نتیجه‌‌گیری: به‌طور کلی، نتایج نشان داد که روش کشت مسطح، تراکم 125000 بوته در هکتار و لاین جدید 192، سبب افزایش عملکرد دانه بادام زمینی در شرایط اقلیمی گیلان شد. در این مطالعه، روش کشت مسطح بادام زمینی بر روش کشت جوی و پشته‌ای برتری داشت و لاین‌های جدید بادام زمینی از نظر عملکرد دانه در واحد سطح متفاوت بودند. نتایج این آزمایش، بیانگر آن بود که عملکرد دانه بادام زمینی به‌دلیل افزایش تراکم بوته در واحد سطح، افزایش یافت که می تواند ناشی از بهبود جذب تشعشع خورشیدی، افزایش ظرفیت فتوسنتزی، استفاده بهینه از واحد سطح زمین و کاهش رقابت بین گیاهی باشد. براساس نتایج این آزمایش، روش کشت مسطح، تراکم 125000 بوته در هکتار و لاین جدید 192 می تواند در راستای افزایش عملکرد دانه بادام زمینی در گیلان قابل توصیه باشد.